ARRETA GOIZTIARRA

DEFINIZIOA:

Arreta goiztiarra, 0-6 urte bitarteko haurrei, familiari eta ingurune sozialari aurkezten zaizkion esku-hartze multzoari deritzo. Bertan, umeek dituzten edo izan ditzaketen arazoak lehen bailen konpontzen saiatzen dira. Esku-hartze hauek profesional talde batek finkatutakoak izan behar dira, hala nola, profesional “interdisciplinar” eta “transdisciplinar”. Lehenengoak, arlo ezberdinetako adituak dira eta bigarrenak aldiz, arlo desberdineko adituek elkarri ematen dioten informazioa jorratzen dutenak dira.

HELBURUAK:

Nahaste edota gaixotasunak dituzten edo izan ditzaketen haurrei ahalik eta baliabide gehien eman behar zaie beraien garapen integralerako, hala nola, arlo soziala, arlo familiarra, arlo eskolarra eta autonomia pertsonalerako. Honako hauek dira helburuetako batzuk:

·         Urritasun baten efektuak murriztea.

·         Oztopoak ekidin eta behar espezifikoetara moldatzea.

·         Umearen garapena hobetzea.

·         Inguruneari arreta jartzea.

·         Transtorno baten efektuak ekidin.

·         Bigarren mailako defizitak saihestea.

PRINTZIPIOAK:

1.      Integrazioa, partaidetza eta elkarrizketa.

2.      Aukera berdinak guztientzat.

3.      Instituzioen arteko koordinazioa.

4.      Deszentralizazioa.

5.      Disziplinartekotasuna.

EZAUGARRIAK:

Arreta goiztiarra eduki behar duen haur batek ezaugarri bate do gehiago izaten dituzte baina gehienetan bakarra izaten da. Honako hauek dira izan ditzaketen ezaugarriak:

·         Garapenean nahastea edukitzea.

·         Egoera sozial txar batean bizitzea.

·         Garapen psikoafektibo egokia ez izatea.

·         Maila biologiko egokia ez izatea.

MAILAK:

Arreta goiztiarra prebentzioa da eta honako maila hauetan agertzen dira:

·         Lehen mailakoa: Haur Hezkuntzan eman daitezkeen egoera arriskutsuak adierazi arauak eta zuzenbideak sortzeko.

·         Bigarren mailakoa: Urritasunak goiz detektatu.

·         Hirugarren mailakoa: Urritasunei irtenbidea eman. 

ARRISKU TALDEAK:

1.      Nahaste edo ezintasunak dituzten pertsonak.

2.      Giza-ingurugiroa, hau da, inguru pobreak, guraso falta, haur abandonatuak eta ama nerabeak.

3.      Biologikoak: jaioberriak dira. Arrisku neurobiologikoak, sentsorio-bisualak eta sentsorial auditiboak dituztenak.

ESKU-HARTZEA:

Egoera arriskutsuak identifikatu eta urritasun bat daukaten haurra detektatu ondoren haurraren urritasunari irtenbidea bilatu behar zaio. Beste modu batean esanda, urritasun hori izanda haurra sozietatean integratu beharra dago eta horretarako, urritasun  txikiagoa bihurtzeko moduak aurkitu eta aplikatu behar dira bere familia eta ingurua kontuan hartuta. Esku-hartze honetan, zerbitzu guztiek parte hartu behar dute haurra ondo garatzeko.

Bestalde, Irakasleak edo irakasleak izango garenak,  haurra klasean integratzea eta beste haurrekin hitz egitea lortu behar dugu. Hala ere, argi dago haurra zein urritasun mota eta zein graduan daukan arabera ez dela gai izango klase arrunta beste haur guztiak bezala jarraitzea. Horregatik, curriculuma bere beharrei moldatu behar zaio klasetik atera Gabe, adibidez, berarekin egongo den beste irakasle bat jartzea klasean…

HPBdun IKASLEENTZAT HEZKUNTZA-ERANTZUNA

Aurreko sarrera kontuan hartuta, HPBdun ikasleak laguntza gehiago edo berezia beharko du bere ikaste-helburuak lortu ahal izateko. Horregatik, ikasle hauen beharrei erantzuteko zer nolako aukerak egon daitezkeen aztertuko dut hurrengo sarrera honetan. Alde batetik, laguntza-sistemaren aukerak eta eskola mota posibleak aztertuko ditut eta beste alde batetik, eskola inklusibo batean HPB dituzten haurrekin izan beharreko eskuhartzeen bideo bat jarriko dizuet.

Laguntza-sistemaren aukerak eta eskola mota posibleak:

·  Laguntza gela (LG): Ikasgela arrunteko baliabide eta jarduerekin ase ezin diren

   premiak dituzten ikasleei, eskolatzean laguntzeko aukera ematen denean. Gela hauek ia

   ikastetxe guztietan aurki daitezke.

    

    Eskaintzen den arreta Laguntza Gelaren espazioan eman daiteke edo, bestela, Laguntza

    Gelako irakaslea gela arruntera joateko aukera izan dezake. Azkenaldi hauetan bigarren

    ideia aurrera eramaten da, hau da, profesional desberdinen arteko elkarlana sustatzeko

    asmotan, Laguntza Gelako irakaslea ikasgela arrunterako baliabide garrantzitsua

    bihurtzen da. Gainera, ikasgela batean bi irakasle egoteak, taldekatze desberdinak

    egiteko aukera handiagoa ematen du.

· Gela egonkorra: Ikastetxe arruntetan, beharrezko curriculum-egokitzapenak egin arren,

  zailtasun larriak dituztelako curriculum arrunta ikaskideen erritmoan egoterik ez duten

  ikasleei edo gainerako ikasleekin gutxitan elkar ditzakegunei erantzuteko sortutako gelak

 dira. Honelako gelak ez daude ikastetxe guztietan, beharren arabera proposatutakoak eta

 administrazioak kudeatutakoak dira.

· Hezkuntza Bereziko Ikastetxeak: Ikasle batzuek premia larriak dituztenez, ikastetxe

  arruntetan sartzeko aukera ez dute izaten eta, kasu horietan honelako aukera izaten dute.

  Ikastetxe hauen xedea, hezkuntza premia bereziak dituzten ikasleei beren larritasun eta

  iraunkortasunaren araberako hezkuntza egokitua eskaintzea da.

Bukatzeko, eskola inklusibo batean HPB dituzten haurrekin izan beharreko esku-hartzeen bideo bat jarri dizuet. Gustukoa eta etorkizunerako baliagarria izatea espero dut.

HEZKUNTZA PREMIA BEREZIA ETA HEZKUNTZA BEREZIA

·       Hezkuntza premia berezia: Ikasleak haien eskolatzearen aldi batean, edo eskolatze osoan, hezkuntza-laguntza eta arreta ezpezifikoak behar dituztenean ematen da. Haien hezkuntzan arazoak sortzen dituzten urritasunak honakoak izan daitezke: elbarritasun fisikoak, psikikoak edo sentimenezkoak pairatzea, portaeraren nahaste larriak agertzea, gizarte eta kultur mailako egoera ahuletan egotea eta goi mailako gaitasun intelektualei lotutako baldintza pertsonalengatik arreta espezifikoaren beharra izatea.

Hezkuntza premia bereziak dituzten ikasleak, beste umeekin ikasteko baliabide berdinak izaten dituzte eta bazterkeria alde batera uzten da. Beste modu batean esanda, ikasteko eta dituzten gaitasunak garatzeko aukera berdinak izaten dituzte eta “normaltzat” hartzen diren umeengandik bereizteko edo baztertzeko aukera ez du ematen. Testuingurua moldatu egiten da guztiok parte hartu ahal izateko eta haien autonomia pertsonala garatzen joan daitezen.

·        Hezkuntza berezia: Behar bereziak dituzten ikasleekin soilik burutzen den hezkuntza da. Lehen, urritasunak zituzten haurrak baztertuak izaten ziren, eta “ezertarako ez diren pertsonak” bezala etiketatuta egoten ziren. Baina gaur egun, aldiz, beste ikasleekin batera eskolaratuak egoten dira.

NORMALIZAZIO-PRINTZIPIOA

Normalizazio-printzipioaren atalari hasiera emateko, normalizazioaren eta integrazioaren arteko desberdintasuna azalduko dut. Normalizazioa, gure ahaleginen xedea da, hau da, atzeratuak eta bere urritasunak onartzea, eta bizi-baldintza normalak eskaintzea. Eta integrazioa, aldiz, aurreko guztia gertatzeko eman behar den metodoa, hau da, normalizazioa emateko bidea izango da. Beraz, normalizazio-printzipioaren xedea, urritasunak dituzten jendeak gainerako jendeak dituzten eskubide eta baldintza berdinak jasotzea nahi du. Beste modu batean esanda, atzeratuen taldeak jasaten duen marjinazio kaltegarria zuzentzeko asmoa dauka normalizazio-printzipioak.

Hasiera-hasieratik adimen gutxiko pertsonak gizarteko benetako partaideak ez zirela uste izan da, eta horren ondorioz, gainerako hiritarrei baino arreta gutxiago jarri zaie marjinazioa eta diskriminazioa sustatuz. XIX.mendean atzeratuen eta gaixo mentalen arteko bereizketa bat egin zen baina, ez zen espero zen bezala gertatu. Horren ondorioz, egoitzak egin ziren eta adimen-urritasuna behin betikoa zela eta ez zegoela hori sendatzeko tratamendu eraginkorrik uste izan zen. Beraz, adimen urriko pertsonek “ezertarako ez diren pertsonak” etiketa zeramaten.

Normalizazio-printzipioa iraultzailetzat hartu da eta, atzeratuentzat ondorio onuragarriak izan ditu, hala nola, gainerako herritarrek dituzten eskubide eta betebehar berberak izatea. Beste modu batean esanda, atzeratuak eta bere urritasunak onartzea, eta bizi-baldintza normalak eskaintzea, gainerako herritarrek dituzten berdinak. Horrela, guztiek beren gaitasunak erabat garatzeko aukera izango dute.

Bizi-baldintza normalak eskaintzea, honako hauei egiten diet erreferentzia: bizitoki-baldintzei, lan-baldintzei, eta aisialdi-baldintzei. 3 alderdi hauek kontuan hartuta, beste eskubide batzuk badaudela ere esan beharra dago, hala nola, bozkatzeko eskubidea, ezkontzeko eskubidea, seme-alabak izateko ezkubidea, besteak beste.

Laburbilduz, normalizazio-printzipioa gai honetan aurrerapauso handia egin duela argi eta garbi dago, baina oraindik lan gehiago egin behar da adimen urriko pertsonen marjinazioa eta diskriminazioa alde batera utxi ahal izateko.